ABD'li bilim insanları ve İngiltere merkezli Blue Marine Foundation'ın ortaklaşa yürüttüğü bir araştırma, Akdeniz'deki büyük beyaz köpek balıklarının popülasyonunda ciddi bir düşüş yaşandığını ortaya koydu. Araştırmaya göre, bu ikonik deniz canlılarının neslinin tükenme riskiyle karşı karşıya kalmasının temel nedeni, uluslararası hukukla koruma altında olmalarına rağmen devam eden yasa dışı balıkçılık faaliyetleri. Bilim insanları, bu türlerin Kuzey Afrika'daki balık pazarlarında yasa dışı olarak satıldığını belgeledi.
Yasa Dışı Avcılık ve Pazarlardaki Varlığı Endişe Veriyor
Araştırmacılar, Kuzey Afrika'nın Akdeniz kıyısındaki balıkçı limanlarını titizlikle takip etti. Elde edilen bulgular, yalnızca 2025 yılı içinde bölgede en az 40 büyük beyaz köpek balığının öldürüldüğünü gösteriyor. Bu durum, BBC tarafından da doğrulanan sosyal medya görüntülerine yansıdı. Görüntülerde, koruma altındaki köpek balıklarının ölü halde limanlara getirildiği açıkça görülüyor. Cezayir'de çekilen bir videoda, devasa bir büyük beyaz köpek balığının balıkçı teknesinden kıyıya çekildiği anlar yer alırken, Tunus'ta kaydedilen başka bir görüntüde ise koruma altındaki kısa yüzgeçli mako köpek balığının baş ve yüzgeçlerinin satışa hazırlandığı belgelendi.
Virginia Tech Üniversitesi'nden araştırmanın başyazarı Dr. Francesco Ferretti, Akdeniz'deki büyük beyaz köpek balığı popülasyonlarının son yıllarda dramatik bir şekilde azaldığını belirtti. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) da bu türü "Kritik Tehlike Altında" olarak sınıflandırarak durumun ciddiyetini vurguluyor. Bu durum, Akdeniz ekosisteminin dengesi için büyük bir tehdit oluşturuyor.
Bilimsel Çabalar ve Karşılaşılan Zorluklar
Dr. Ferretti ve ekibi, Akdeniz'deki tehdit altındaki köpek balığı türleri için önemli bir sığınak olarak kabul edilen Sicilya Boğazı'nda kapsamlı bir araştırma yürüttü. Ekibin en önemli hedeflerinden biri, Akdeniz'de bir büyük beyaz köpek balığına ilk kez uydu takip cihazı takmaktı. Bu amaçla, üç tondan fazla balık yemi, dondurulmuş uskumru ve ton balığı artıkları ile 500 litre ton balığı yağı kullanılarak geniş bir "koku alanı" oluşturuldu. Ancak, iki haftalık yoğun çalışmaya rağmen ekip, ne yazık ki hiçbir büyük beyaz köpek balığına rastlayamadı. Su altı kameraları yalnızca kısa bir mavi köpek balığı görüntüsü kaydedebildi. Bu durum, türün ne kadar nadir hale geldiğini ve ulaşılmasının ne kadar zorlaştığını gösteriyor.
Koruma Altındaki Türlerin Ticareti Devam Ediyor
Araştırmacılar ve Kuzey Afrika'daki yerel ortakları, bölgedeki birçok balıkçı limanını yakından izlemeye devam ediyor. BBC Forensics ekibiyle yapılan incelemeler de, Tunus ve Cezayir gibi ülkelerde koruma altındaki köpek balıklarının yakalanıp karaya çıkarıldığını ve yasa dışı olarak satışa sunulduğunu doğruladı. Halihazırda mako, melek, harman ve çekiçbaş gibi türler dahil olmak üzere 24 tehdit altındaki köpek balığı türü uluslararası koruma altında bulunuyor. Avrupa Birliği ve Akdeniz çevresindeki 23 ülkenin imzaladığı anlaşmaya göre, bu türlerin gemide tutulması, aktarılması, karaya çıkarılması, depolanması, satılması veya satışa sunulması kesinlikle yasak. Bu türlerin mümkün olduğunca canlı ve zarar görmeden denize geri bırakılması esastır.
Bu yasa dışı avcılık ve ticaretin devam etmesi, Akdeniz'in en üst düzey yırtıcısı olan büyük beyaz köpek balıklarının geleceği hakkında ciddi endişeler doğuruyor. Türün korunması için uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi ve mevcut yasaların daha etkin bir şekilde uygulanması büyük önem taşıyor. Bu durum, sadece büyük beyaz köpek balıklarını değil, tüm deniz ekosistemini de olumsuz etkileme potansiyeli taşıyor.
Büyük beyaz köpek balıklarının korunması, Akdeniz'in biyoçeşitliliğinin sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu yırtıcıların ekosistemdeki rolü, diğer deniz canlılarının popülasyonlarını dengelemektedir. Bu nedenle, bu türlerin korunması için acil ve etkili önlemler alınması gerekmektedir. Köpek balığı türlerinin korunması, sadece ekolojik dengeyi değil, aynı zamanda turizm ve balıkçılık gibi ekonomik faaliyetleri de dolaylı olarak etkilemektedir.
Bu vahim durumun önüne geçmek için, uluslararası düzeyde daha sıkı denetimler ve caydırıcı cezalar uygulanmalıdır. Ayrıca, yerel toplulukların da bu konuda bilinçlendirilmesi ve korunma çabalarına dahil edilmesi büyük önem taşımaktadır. Büyük beyaz köpek balıklarının neslinin tükenmesi, Akdeniz'in doğal mirası için telafisi mümkün olmayan bir kayıp olacaktır. Bu konuda daha fazla farkındalık yaratmak ve somut adımlar atmak hepimizin sorumluluğudur.
Bu türlerin korunmasıyla ilgili daha fazla bilgi için, Büyük Beyaz Köpek Balığı hakkındaki Wikipedia sayfasını inceleyebilirsiniz.
