Tüketici koruması kapsamında önemli değişiklikler
Bakanlık tarafından hazırlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlandı. Açıklamada, dijitalleşmeyle birlikte daha fazla reklam ve ilana maruz kalan tüketicilerin aldatıcı reklamlara karşı daha etkin korunması amacıyla yönetmelikte değişiklikler yapıldığı belirtildi. Yeni kurallar, hedefli reklamcılıktan yapay zekayla oluşturulan reklamlara, sosyal medya içerik üreticileri aracılığıyla yapılan tanıtımlardan indirimli satış reklamlarına kadar birçok alanda tüketicilerin korunmasını amaçlıyor.
Hedefli reklamcılık ve yapay zeka kuralları, tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verilerinin analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam içeriklerinin sunulduğu uygulamaları düzenliyor. Reklam verenler, reklamın hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgileri tüketiciye sunmaları şartıyla bu tür reklam uygulamalarını gerçekleştirebilecek. Bu değişiklik, yapay zeka ile oluşturulan reklamların şeffaflığını artırmayı hedefliyor.
Doğrudan ve kolay erişilebilir bilgi zorunluluğu
Advertisers must provide clear criteria for showing ads, ensuring transparent and accessible information. This rule aims to prevent misleading practices and empower consumers to understand how ads are targeted. New regulations require advertisers to disclose the exact parameters used for ad delivery.
Çocuklara yönelik profil oluşturma yasaklandı
Çocuklara yönelik olarak kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılmasının yasaklandığı belirtildi. Bu yasak, çocukların çevrim içi ortamda korunmasını sağlamak için alınan önlemler arasında yer alıyor. Ebeveynlerin ve yetkililerin çocukların reklam maruziyetini kontrol etme haklarını güçlendiren bir hamle olarak değerlendiriliyor.
İndirimli satış ve koşullu satış reklamları
Yeni fiyat gösterim kuralı
İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirimden önceki fiyat olarak sunulabilecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak. Bu kural, tüketicilerin fiyatlandırmada şeffaflık kazanmasını sağlayacak.
Koşullu satış reklamları
Koşullu satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak. Tüketicilere indirim ya da başka bir fayda sağlanmasını bir şarta bağlayan koşullu satış reklamları, aynı gösterim kurallarına tabi tutulacak. Bu düzenleme, tüketicilerin yanıltıcı koşullara karşı korunmasını güçlendiriyor.
Diğer düzenlemeler
Sahte hizmet reklamları ve yasa dışı kumar
Falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen hizmet reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağı genişletilerek, yasa dışı şans oyunlarının da yasak kapsamına alındığı belirtildi. Sosyal medya içerik üreticilerinin paylaşımlarında, herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım yoluyla menfaat elde edilmesi durumunda, söz konusu paylaşımlarda açıkça reklam niteliğinin anlaşılmasını sağlayacak şekilde "reklam" veya "tanıtım" ibarelerinin kullanılmasının zorunlu hale getirildiğine dikkati çekildi.
Çevre dostu iddiaları
"Çevre dostu" gibi genel içerikli kavram ve ibarelerin açıklama yapılmadan kullanılmasının yasaklandığı bildirildi. Bu beyanların, mal veya hizmetlerin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesinin zorunlu hale getirildiğine dikkati çekildi. Çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen sertifika ve onayların, yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test-değerlendirme kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanmasının zorunlu tutulduğu belirtildi.
Akademik ünvanların yanıltıcı kullanımı
Ticari reklam ve ilanlarda, tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesinin önlenmesi amacıyla akademik ünvanların yanıltıcı ve aldatıcı şekilde kullanılamayacağına ilişkin hükmün yönetmeliğe eklendiğine işaret edildi. Satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayınlanamayacak. Ayrıca değerlendirmelerin mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayınlanması durumunda, bu değerlendirmelerin tümüne aynı alanda açık, anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolaylıkla erişilebilir şekilde yer verilmesi zorunlu hale getirildi.
Denetim ve şikayet süreçleri
Şikayet yanıt süresinin kısaltılması
Tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara açıklama yapma veya cevap verme hakkını kullanabilmeleri için tanınan 72 saatlik süre 48 saate düşürüldü. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde değerlendirmeler doğrudan yayımlanacak. Bu değişiklik, tüketicilerin şikayetlerinin daha hızlı çözüme kavuşmasını sağlayarak denetim süreçlerini güçlendiriyor.
Yapay zeka ile oluşturulan reklamlar
Reklamlarda yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu tutuldu. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması yasaklandı. Yapay zeka ile oluşturulan reklamların şeffaflığını artırmak amacıyla bu kurallar getirildi.
Sonuç
Yeni önlemler, tüketicilerin çevrim içi ortamda karşılaştığı aldatıcı reklamlara karşı korumayı güçlendiriyor ve dijital reklamcılıkta şeffaflığı artırıyor. Bu düzenlemeler, sektördeki paydaşları yeni kurallara uyum sağlamaya teşvik ederken, tüketicilerin güvenini de koruyor. Tüketici güveni ve dijital reklamcılık alanındaki gelişmeler, sektörün ilerlemesi için kritik öneme sahip. Bu adımlar, tüketicilerin haklarını korumak ve adil bir reklam ortamı yaratmak için atılan önemli birer adımdır.
