Nükleer Denetim Tartışmaları
Trump'ın Açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer tesislerini Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'na (IAEA) açma sözü verdiğini duyurduktan sonra Tahran'dan bir yalanlama geldi. İran Dışişleri Bakanlığı, "Saldırılarda hasar görmüş tesisleri denetçilere açma gibi bir planlarının olmadığını" belirtti. Trump ise "Acelesi yok" diyerek denetçilerin uygun bir zamanda sahada olacağını öne sürdü. "İçeride bize yüzde 100 denetim sözü verdiler; eğer haklı olsalardı, görüşmeleri şu an iptal ederdim." diye ekledi.
Trump'ın sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İran uzun bir süre boyunca, sonsuza kadar, en üst düzeyde nükleer denetimlere tam ve eksiksiz şekilde rıza göstermiştir." ifadeleri yer aldı. Bu açıklamalar, nükleer anlaşmanın geleceği hakkında şüpheleri derinleştiriyor ve bölgedeki tansiyonu artırıyor. nükleer denetim konusundaki görüş ayrılıkları, Washington ve Tahran arasında devam eden diplomatik çabaları zorluyor.
Füze Resti ve Diplomatik Görüşmeler
Pezeşkiyan'ın Ziyaret ve Füze Resti
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, arabulucu Pakistan'ı ziyaret etti. Pezeşkiyan'ın uçağına havada Pakistan savaş uçakları eskortluk yaptı ve başkent İslamabad'da Başbakan Şahbaz Şerif ile bir araya geldi. İkili, ortak basın toplantısında, ABD ile mutabakatta yer almayan İran'ın balistik füze programına ilişkin konuştu.
Pezeşkiyan, "Füzelerimiz meselesi, mutabakat zaptında yer almamaktadır ve asla da yer almayacaktır." dedi. "Eğer öz savunmamız için olan füzelerimiz olmasaydı; İsrail ve Amerika, Gazze'ye yaptıkları gibi İran'a da saldırırdı." diye ekledi. "Savunma kapasitemiz hakkında hiçbir koşulda hiç kimseyle asla müzakere etmeyeceğiz." ifadelerini kullandı. Pakistan Başbakanı Şerif de müzakerelerde füze konusunun gündeme gelmediğinin altını çizdi.
Bu füze resti, nükleer denetim tartışmalarına paralel olarak ilerleyen bir diğer gerilim noktası. balistik füze programı, bölgesel güvenlik müzakerelerinde sürekli olarak gündemde kalıyor. Analistler, İran'ın füze kapasitesini koruma taahhüdünün, nükleer anlaşmanın geleceği üzerindeki etkisini yakından takip ediyor.
Hürmüz Boğazı'nda Geçiş Ücreti Gerilimi
Hürmüz Boğazı'ndaki Ücret Tartışmaları
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Körfez ziyaretin ilk ayağı olan Birleşik Arap Emirlikleri'nde "uluslararası hukuku ileri sürerek Hürmüz'den geçiş ücreti alınmamasını" istedi. Rubio, İran'ın vekil güçlerinin füze fırlatmaya devam ederken çatışmaların dinmeyeceğine vurgu yaptı ve bunu uygun zamanda gündeme getireceğini aktardı. İranlı müzakereciler ise Umman'da üst düzey temaslarda bulundu. Ortak açıklamada, Hürmüz'ün yönetimi ve verilen hizmetlerden ücret alınması konusunda çalışma yürütüleceği ifade edildi.
Umman Ulaştırma Bakanlığı'nın sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere dikkat çekildi. Açıklamada, Umman Sultanlığı'nın Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ile koordinasyon içinde gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini sağladığına işaret edildi. Umman'ın Hürmüz Boğazı'na ilişkin sorumlulukları ve boğazın küresel ekonomi açısından taşıdığı öneme vurgu yapıldı. Açıklamada, uluslararası ve deniz hukukuna bağlılıklarının yanı sıra ABD-İran arasında sonuç veren çabalar doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nda bir ücret uygulamaksızın gemilerin geçişini sağladıkları ifade edildi. Bu konudaki herhangi bir anlaşmazlık, bölgesel ticaret ve enerji akışlarını doğrudan etkileyebilir.
Umman Sultanlığı'nın bu çerçevede IMO ile koordinasyon halinde çalıştığı kaydedilen açıklamada, tüm gemiler için Hürmüz Boğazı'nda geçici bir deniz koridoru kullanım seçeneği üzerine IMO ile koordinasyon sağladıkları belirtildi. Açıklamada, bu koridordan geçiş yapmak isteyen gemilerin, gerekli koordinasyonu IMO ile sağlamaları gerektiği bilgisine yer verildi. Bu koridor, alternatif bir rota sunarak boğazdaki trafik akışını dengelemeyi amaçlıyor.
Umman'ın Medeniyet Çabası
Umman'ın Diplomatik Çabaları
Umman, Hürmüz Boğazı'ndaki tansiyonu azaltmak için diplomatik çabalar sarf ediyor. Umman'ın Ulaştırma Bakanlığı, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin açıklamasında, "uluslararası ve deniz hukukuna bağlılığımızı sürdürüyoruz" dedi. Umman, İran ve ABD arasındaki görüşmelerde arabuluculuk yaparak, boğazın küresel ekonomi için kritik önemini korumasına yardımcı oluyor. Umman'ın arabuluculuk çabaları, bölgesel istikrarın korunmasına katkıda bulunuyor.
Analistler, Umman'ın arabuluculuk rolünün, Hürmüz Boğazı'ndaki transit ücreti tartışmalarını çözmeye yardımcı olabileceğini düşünüyor. Bu çaba, boğazın güvenli ve ücretsiz geçişini korumaya yönelik uluslararası çabalarla uyumludur. Umman'ın arabuluculuk çabası, bölgesel güvenlik ve küresel ticaret için önemli bir adım olarak görülüyor.