Trump, Türkiye’de düzenlenen NATO Zirvesi sırasında İran ile olan ateşkesin “bittiğini” açıkladı. Yeni görüşmeler kapısını tamamen kapatmayan ABD başkanı, bu açıklama ile birlikte jeopolitik gerilimi artırırken petrol fiyatlarında da ani bir yükselişe neden oldu. Piyasaların ilk tepkisi, İran ile ilgili kritik bir deniz yolunun potansiyel olarak kapanması korkusu ile petrol fiyatlarının yükselmesinden geldi.
Piyasalar Tepki Verdi
Brent petrolü, TSİ 20.20 civarında yüzde 8 artışla 80,12 dolar seviyesine yükseldi. ABD tipi ham petrol WTI ise ağustos teslimatında yüzde 7,7 artış göstererek 75,83 dolara ulaştı. Petrol fiyatlarındaki bu yükseliş, Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapanabileceği endişesinden kaynaklanıyor; boğaz, dünya petrol ticareti açısından yaklaşık beşte birinin geçtiği bir yol.
Petrol fiyatlarındaki artış, hisse senedi piyasalarında da sert satışlara yol açtı. Avrupa borsalarında Paris ve Frankfurt günü yüzde 2’den fazla kayıpla tamamlarken, Londra borsası yüzde 1,6 düştü. ABD borsalarında da satış baskısı görüldü; Wall Street’te Dow Jones endeksi sabah işlemlerinde yüzde 1,6 gerilerken, S&P 500 ve teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksi yüzde 1 civarında değer kaybetti.
Avrupa Borsaları
Paris borsası %2,3 kayıp ile günü tamamladı. Frankfurt ise %2,1 düşüşle kapattı. Londra borsasında kayıp %1,6 seviyesinde kaldı. Yatırımcalar, jeopolitik risklerin artması nedeniyle enerji şirketlerine yönelik baskının devam edeceğinden endişe ediyor.
ABD Borsaları
Dow Jones endeksi %1,6 gerilerken, S&P 500 %1,2 ve Nasdaq %0,9 değer kaybetti. Teknoloji hisseleri, özellikle de yapay zeka yatırımlarıyla öne çıkan şirketler, satış baskısı altında kaldı. Analistler, ölçüsüz AI harcamaları konusunda uyarıyor.
Analistlerden Yorumlar
IG baş piyasa analisti Chris Beauchamp, “ABD ile İran arasında savaşın yeniden başlayabileceği ya da İran’a yönelik yeni bir abluka ihtimali, enerji maliyetlerine duyarlı Avrupa piyasalarında satış dalgasını tetikledi” dedi. XTB Araştırma Direktörü Kathleen Brooks ise piyasalarda “jeopolitik risklerin arttığını” belirtti. Forex.com analisti Fawad Razaqzada, yatırımcıların yılın ilk yarısında ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş ve Trump’ın değişken açıklamalarıyla yıprandığını belirterek, “Ne yatırımcıların ne de başka birinin yaz tatili yaklaşırken yeniden aynı jeopolitik ortama dönmeye ihtiyacı vardı. Ne yazık ki buna doğru gidiyor olabiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.
Asya Piyasaları da Daraldı
Jeopolitik gerilime, yapay zeka yatırımlarına ilişkin yüksek harcama ve değerleme endişeleri eklendi. Güney Kore Kospi endeksi yüzde 5’ten fazla düşüş göstererek, geçen ay gördüğü rekor seviyeden bu yana yüzde 20’den fazla değer kaybetti. Samsung ve SK hynix hisseleri de yaklaşık yüzde 6 geriledi. AJ Bell Piyasalar Direktörü Dan Coatsworth, yatırımcıların son haftalarda yapay zeka alanındaki aşırı harcama korkusu ve teknoloji hisselerindeki yüksek değerlemeler nedeniyle kar satışına yöneldiğini söyledi.
Yapay Zeka Yatırımları ve Gerilim
Yapay zeka ile ilgili projelere yapılan yüksek yatırımlar, teknoloji hisselerinin değerlenmesini sağlarken, aynı zamanda değerleme riskleri de yaratıyor. Yatırımcılar, AI ile ilgili hisselerin gelecekteki kazançları hakkında şüphe duyarken, teknoloji sektöründen para çekiyor.
Ekonomik ve Politik Gelişmeler
ABD’nin bu hafta Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik saldırıların ardından İran’a kapsamlı hava saldırıları düzenlediği, bunun da Körfez’deki Amerikan üslerine yönelik misillemeleri tetiklediği aktarıldı. Washington ayrıca İran petrolüne yönelik geçici yaptırım muafiyetini de iptal etti. Dolar ise Ortadoğu kaynaklı petrol arzı endişeleri nedeniyle diğer para birimleri karşısında değer kazandı. Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon baskısını artırabileceği ve ABD Merkez Bankası’nın faiz politikasını daha sıkı bir çizgide tutabileceği değerlendiriliyor.
Sonuç olarak, ABD-İran gerilimi, petrol fiyatlarını fırlatırken, küresel borsalarda satış dalgasına neden oldu. Yatırımcalar, jeopolitik gelişmeleri yakından izlerken, AI ile ilgili yüksek harcamalar ve değerleme endişeleri de piyasalara baskı uyguluyor. Analistler, durumun yakından takip edilmesi gerektiğini ve portföylerin risk profilinin gözden geçirilmesi gerektiğini öneriyor.