Amerika Birleşik Devletleri yönetimi, Çin'in 2020 yılında gizli bir nükleer deneme gerçekleştirdiğini iddia etti. Bu iddia, ABD ve Rusya arasındaki kritik nükleer silah kontrol anlaşması olan New START'ın yürürlükten kalkmasının hemen ardından geldi. Anlaşmanın sona ermesiyle, dünyanın en büyük iki nükleer gücü olan ABD ve Rusya, on yıllardır süren cephanelik sınırlamalarından kurtulmuş oldu. ABD Başkanı Donald Trump ve üst düzey yetkililer, New START'ın yerini daha kapsamlı bir anlaşmanın alması gerektiğini savunuyor. Trump daha önce de ABD'nin nükleer silah testlerini yeniden başlatması yönünde çağrıda bulunmuştu.
New START Anlaşmasının Sona Ermesi ve Yeni Dönem
New START anlaşmasının sona ermesi, uluslararası güvenlik açısından önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. Bu anlaşma, ABD ve Rusya'nın nükleer başlıklı kıtalararası balistik füze, denizaltı balistik füze ve ağır bombardıman uçaklarının sayısını sınırlıyordu. Anlaşmanın bitmesiyle birlikte, bu iki ülkenin nükleer cephanelikleri üzerindeki bağlayıcı denetimler ve sınırlamalar ortadan kalktı. ABD yönetimi, bu durumun yeni bir silah kontrol döneminin ancak Rusya ve Çin'in de müzakere masasında yer almasıyla mümkün olacağını belirtiyor. Ancak Çin, kendi nükleer cephaneliğinin ABD ve Rusya ile kıyaslanamayacağını öne sürerek üçlü müzakerelere mesafeli yaklaşıyor.
ABD'den Çin'e Yönelik Ciddi Suçlamalar
ABD Dışişleri Bakanlığı Silah Kontrolü ve Uluslararası Güvenlik'ten Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Thomas DiNanno, Viyana'da düzenlenen küresel bir silahsızlanma konferansında yaptığı konuşmada, Çin'in nükleer test iddialarını dile getirdi. DiNanno, ABD hükümetinin, Çin'in yüzlerce tonluk verime sahip bir nükleer patlama testi gerçekleştirdiğinin farkında olduğunu belirtti. İddiaya göre bu test, 22 Haziran 2020 tarihinde yapıldı. Ancak DiNanno, testin ayrıntıları hakkında daha fazla bilgi paylaşmadı. Eski bir üst düzey ABD yetkilisi ise, 2020'deki testle ilgili bilgilerin gizlilikten çıkarıldığını ifade etti.
Sismik İzleri Gizleme Yöntemi İddiası
DiNanno, Çin ordusunu, nükleer patlamaların tespitini zorlaştırmak amacıyla "ayrıştırma" adı verilen bir yöntemi kullanmakla suçladı. Uzmanlar, bu yöntemde büyük yeraltı boşlukları oluşturularak patlamanın sismik etkisinin azaltıldığını ve böylece küresel izleme sistemlerinden saklanmasının kolaylaştığını belirtiyor. Ancak nükleer testleri izleyen yetkili kurumlar, 22 Haziran 2020 tarihinde nükleer silah testine uygun herhangi bir olay tespit etmediklerini bildirdi. Uluslararası İzleme Sistemi, yaklaşık 500 ton TNT'ye eşdeğer veya daha yüksek patlamaları tespit edebilme kapasitesine sahip. Bu sistem, Kuzey Kore'nin ilan ettiği altı nükleer denemenin tamamını başarıyla saptamıştı.
Düşük Verimli Testler Gizlenebilir mi?
Silah Kontrolü Derneği İcra Direktörü Daryl Kimball, eğer iddia edilen patlama çok düşük verimli ise, küresel izleme istasyonlarından saklanmasının mümkün olabileceğini belirtti. Kimball, "Gerçek bir ihlal varsa bu ciddi bir sorundur, sadece şikayet etmek çözüm değildir." diyerek, sorunun çözümüne yönelik adımlar atılması gerektiğini vurguladı. Bu tür iddialar, uluslararası ilişkilerde güvenlik endişelerini artırırken, silahsızlanma çabalarını da olumsuz etkileyebiliyor. Bu durum, küresel barış ve istikrar açısından da önemli sonuçlar doğurabilir.
Bu gelişmeler, uluslararası alanda diplomasi ve müzakere süreçlerinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Nükleer silahların kontrolü ve yayılmasının önlenmesi, tüm dünyanın ortak sorumluluğudur. Bu nedenle, ülkeler arasındaki güvenin yeniden tesis edilmesi ve şeffaf bir iletişim ortamının oluşturulması büyük önem taşıyor. Nükleer silahların tarihi ve etkileri hakkında daha fazla bilgi edinmek, bu konunun ciddiyetini anlamak açısından faydalı olacaktır.