Avrupalı üreticiler, Çin'deki kapasite fazlası ve zayıf yuan nedeniyle, son 20 yılın ardından ikinci kez ucuz Çin ürünlerinin yarattığı şokla karşı karşıya kalma endişesi taşıyor. ABD'nin uyguladığı yeni gümrük vergileriyle Çin mallarına olan talep düşerken, Çinli ihracatçılar yuanın değer kaybından faydalanarak Avrupa pazarını hedef alıyor. Bu durum, Avrupa'nın sanayi tabanını yapısal zorluklarla daha derinden yüzleşmeye itiyor.
Avrupa'nın İkinci Çin Şokuyla Yüzleşmesi
Çin ekonomisi, iç talepteki zayıflık ve düşen fiyatların yarattığı baskılarla mücadele ediyor. Bu ortamda, Çinli üreticiler devlet teşvikleri ve düşük faiz oranlarıyla üretimlerini artırarak uluslararası pazarlara yönlendiriyor. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump döneminde uygulanan gümrük vergilerinin etkisini azaltma çabası, yuanın değer kaybetmesiyle destekleniyor. Bu durum, Çin ürünlerini yurt dışında daha cazip hale getiriyor.
Avrupalı üreticiler, bu durumun kendileri üzerindeki baskısını giderek daha fazla hissediyor. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verileri, Çinli ihracatçıların giyim, ev aletleri, mobilya, endüstriyel ham maddeler ve yüksek teknolojili ürünler gibi geniş bir yelpazede AB pazarını hedef aldığını gösteriyor. Bu durum, Avrupa'nın sanayi gücünü tehdit eden önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Verilerle Ortaya Konan Etki
Son dönemde yapılan analizler, Çin'den Avrupa'ya yönelik ithalattaki artışın boyutunu gözler önüne seriyor. Ekim 2024 ile Ekim 2025 tarihleri arasında, Çin'den AB'ye yapılan endüstriyel robot ihracatı yüzde 171 gibi dikkat çekici bir oranda arttı. Bu artışa paralel olarak, bu ürünlerin fiyatlarında yüzde 31'lik bir düşüş yaşandı. Benzer bir tablo, entegre devre ihracatında da görüldü; ihracat yüzde 84 artarken, fiyatlar yüzde 6 geriledi. Otomobil ihracatındaki artış ise iki kattan fazla gerçekleşti.
Genel olarak, aynı dönemde Çin'den ithal edilen malların fiyatlarında ortalama yüzde 20'lik bir düşüş kaydedildi. Bu ürünler, Euro Bölgesi enflasyon sepetinin yaklaşık yüzde 23'ünü doğrudan etkiliyor. Avrupa Merkez Bankası'nın tahminlerine göre, Çin'in ticaret yön değiştirmesi, 2026 yılında Euro Bölgesi enflasyonunu yaklaşık 0,15 puan düşürebilir. Bu durum, Avrupa ekonomisi için hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor.
İlk Şoktan Daha Ağır Bir Dalga mı?
Çin'in 2001 yılında Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) katılmasıyla Avrupa, düşük fiyatlı tüketim mallarıyla dolmuştu. Ancak bugünkü dalga, otomobiller, makineler ve yüksek teknolojili ekipmanlar gibi daha stratejik sektörleri hedef alıyor. Bu nedenle, mevcut şokun ilkine kıyasla daha yıkıcı olabileceği değerlendiriliyor. Avrupa Birliği (AB), bu durumla başa çıkmak için İthalat Gözetim Görev Gücü'nü kurdu. Ancak, özellikle yüksek teknolojili ürünler üreten Avrupalı şirketler üzerindeki marj baskısı artıyor.
Bu şirketler artık sadece zayıf Çin talebi ve ABD gümrük vergileriyle değil, aynı zamanda kendi iç pazarlarında rekabetçi fiyatlarla sunulan ucuz Çin ürünleriyle de mücadele etmek zorunda kalıyor. AB, bu durumu dengelemek amacıyla Çin menşeli elektrikli araçlara (EV) uygulanan önlemlere benzer şekilde, hedefli gümrük vergileri uygulayabileceği sinyalini verdi. Ancak mevcut tarifeler, Çin'in fiyat avantajını tamamen ortadan kaldırmış değil. Çinli elektrikli otomobiller, daha yavaş bir hızda da olsa AB pazarındaki paylarını artırmaya devam ediyor. Bu durum, Avrupalı sanayi ve otomotiv lobilerinin daha sert önlemler talep etmesine neden oluyor.
AB Ticaret Savaşından Kaçınıyor
AB'nin Çin ile geniş çaplı bir ticaret savaşına girme olasılığının düşük olduğu belirtiliyor. Bunun başlıca nedenleri arasında, Avrupa'nın ihracat pazarı ve ara malı tedariki açısından Çin'e ABD'den çok daha fazla bağımlı olması yer alıyor. Çin'in olası misilleme tarifeleri, AB'nin uygulayacağı gümrük vergilerinin sağlayacağı faydanın ötesinde Avrupalı üreticilere zarar verebilir.
Bir diğer önemli neden ise AB'nin enerji maliyetlerini düşürme ihtiyacı. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, AB'de sanayi elektriği fiyatları, ABD ve Çin'e kıyasla oldukça yüksek. Bu sorunu çözmek için rüzgar ve güneş enerjisi yatırımlarının hızlandırılması hedefleniyor. Ancak bu alanlarda kullanılan ekipmanların büyük bir kısmı Çin menşeli. Sert gümrük vergileri, yeşil dönüşümü yavaşlatma ve maliyetleri artırma riski taşıyor. Son olarak, Macaristan, İspanya ve Almanya gibi bazı AB ülkelerinin Çin'den gelen büyük yatırımlardan fayda sağlaması, siyasi ilişkilerde hassasiyet yaratıyor. Bu ülkeler, Çin'in büyük pil ve elektrikli araç fabrikalarına ev sahipliği yaparak istihdam ve vergi geliri elde ediyor.
Zayıf Yuan ve Artan Rekabet
AB Ticaret Odası'na göre, zayıf yuan, Çinli ihracatçıların Avrupa pazarındaki rekabet gücünü önemli ölçüde artırıyor. Çin'deki AB Ticaret Odası Başkanı Jens Eskelund, aşırı üretim nedeniyle Çin'in Avrupa Birliği pazarına satış yapma çabasının giderek arttığını vurguluyor. Eskelund, bu durumun Avrupa'nın ekonomik güvenliği açısından kritik sektörlerin yüksek kaliteli ancak ucuz ürünlerin baskısı altına girmesine yol açtığını belirtiyor. Zayıf döviz kuru ve Çin'in sanayi politikaları da bu süreci destekliyor.
Yuan, Euro karşısında son 10 yılın en düşük seviyelerine geriledikten sonra 8,22 civarında dengelendi ve son 20 yılı aşkın sürenin en büyük yıllık kaybına doğru ilerliyor. Buna karşın, dolar karşısında yaklaşık yüzde 3,2 değer kazandı. Uzmanlar, dolar karşısındaki bu görece istikrarın, Pekin'in yuan