Dolar, Ortadoğu'daki jeopolitik gelişmelerin finans piyasalarını tedirgin etmesi ve petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle euro karşısında bu hafta yüzde 1'den fazla değer kazanarak rekor seviyelere ulaştı. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik açıklamaları ve Tahran'ın bölgede başlattığı yeni saldırı dalgası, küresel piyasalarda belirsizliği artırdı. Bu durum, Merkez Bankası'nın aldığı önlemlerle birlikte Türk Lirası karşısında da doların tarihi zirvesini görmesine neden oldu.
Ortadoğu'daki Çatışmalar Küresel Piyasaları Sarsıyor
Ortadoğu'da devam eden çatışmalar, küresel finans piyasalarında önemli dalgalanmalara yol açıyor. İran'a yönelik ABD saldırısının yedinci gününe girmesi ve Tahran'ın Körfez genelinde yeni bir füze ve insansız hava aracı saldırısı başlatması, güvenli liman talebini artırdı. Bu durum, doların diğer para birimleri karşısında güçlenmesine zemin hazırladı.
Yüksek Petrol Fiyatları Enflasyon Endişelerini Artırıyor
Ortadoğu'daki gerilimin petrol fiyatlarını yükseltmesi, küresel enflasyonun yeniden canlanması korkularını körükledi. Yüksek enerji maliyetleri, büyük petrol ithal eden ekonomilerin para birimleri üzerinde baskı oluşturuyor. Bu durum, ABD Merkez Bankası'nın (Federal Rezerv) faiz indirimlerini erteleyeceği beklentilerini güçlendirdi. Piyasalar, ilk faiz indirimi beklentisini Temmuz'dan Eylül veya Ekim aylarına erteledi.
Türk Lirası Karşısında Dolar Tarihi Zirvede
İran'daki savaşın gölgesinde, Türk Lirası karşısında stabil seyreden dolar, dört günlük bir direnişin ardından 44,0780 lirayla tarihi yüksek seviyesine ulaştı. Bu durum, hem küresel piyasalardaki belirsizliğin hem de yerel ekonomik dinamiklerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Merkez Bankası'ndan Döviz Kurlarına Karşı Önlemler
Dezenflasyon sürecinin kritik bir aşamasında ortaya çıkan İran savaşı, Merkez Bankası'nı harekete geçirdi. Banka, Pazar günü iki önemli önlem açıkladı. Bu önlemlerden ilki, 1 hafta vadeli repo ihalelerine geçici olarak ara verilmesi oldu. İkinci önlem ise Türk Lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerinin başlatılması.
Fonlama Maliyetleri ve Mevduat Faizlerindeki Artış
Merkez Bankası, bankaları geleneksel yüzde 37'lik fonlama yerine yüzde 40'la fonlamaya başladı. Bu adım, bir aylık mevduat faizlerinde yükselişe neden oldu. Yıllık yüzde 37-38 seviyelerinden başlayan mevduat faizleri, yeniden yüzde 40'lara dayandı. Günlük mevduat yapanlar ise yıllık yüzde 44'e varan faiz oranlarıyla karşılaştı. Merkez Bankası'nın gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 40 olarak belirlemesi de bu yükselişi destekledi.
Vadeli Döviz Satım İşlemleri Şirketlere Nefes Aldıracak
Merkez Bankası'nın aldığı bir diğer önemli karar olan Türk Lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemleri de devreye girdi. Bu uygulama sayesinde, dövize ihtiyacı olan şirketler, ihtiyaçlarını serbest piyasa yerine doğrudan Merkez Bankası'ndan karşılayabilecek. Şirketlerin döviz ihtiyacı olduğu vadede Merkez Bankası döviz ödemesini gerçekleştirecek. Bu adımın, döviz kurundaki aşırı dalgalanmaları bir miktar dengelemesi bekleniyor.
Carry Trade Hareketliliği Dolar Talebini Artırmış Olabilir
Bazı analistler, carry trade amacıyla mevduat yapanların işlemlerini tamamlamasının ardından yeniden dolara yönelmesinin, dolar talebindeki artışa ve hızlı yükselişe neden olmuş olabileceğini düşünüyor. Bu tür finansal hareketlilikler, döviz kurlarında kısa vadeli dalgalanmalara yol açabiliyor.
Bu gelişmeler, hem küresel ekonominin kırılganlığını hem de Türkiye ekonomisinin dış şoklara karşı hassasiyetini bir kez daha gözler önüne serdi. Merkez Bankası'nın aldığı önlemlerin döviz kurlarındaki istikrarı ne ölçüde sağlayacağı yakından takip edilecek. Ortadoğu'daki durumun seyrinin de piyasalar üzerindeki etkileri devam edecek.
Daha fazla bilgi için döviz kuru hakkında Wikipedia'dan detaylı bilgi edinebilirsiniz.