İran, ABD'nin sunduğu ateşkes önerisine ilk yanıtını verdi. Tahran, öneriyi değerlendirdiğini ancak bazı noktaları aşırı bulduğunu belirtti. İranlı yetkililer, savaşın sona ermesi için ABD ve İsrail'den somut güvenceler talep ediyor. Bu gelişmeler, küresel piyasalarda ihtiyatlı bir iyimserlik yaratırken, petrol fiyatlarında düşüşe neden oldu.
Tahran'dan ABD'ye Şartlar Listesi
İran Press TV'nin haberine göre, Tahran yönetimi ABD'ye savaşın sona ermesi için bir dizi şart sıraladı. Bu şartlar arasında, ABD ve İsrail'in saldırı ve suikast eylemlerine son vermesi yer alıyor. İran, Haziran ayındaki 12 günlük savaş gibi olayların tekrarlanmaması için somut güvenceler talep ediyor.
Tazminat ve Güvenlik Garantileri
İran'ın sunduğu şartlar arasında, ABD ve İsrail'in savaş tazminatı ödemesi de bulunuyor. Tahran, sadece kendi sınırlarına yönelik değil, aynı zamanda direniş eksenindeki gruplara yönelik saldırıların da durdurulmasını istiyor. Ayrıca, Hürmüz Boğazı'nda İran'ın egemenlik hakkının tanınması da önemli bir talep olarak öne çıkıyor.
Diyalog Yok Açıklaması ve Müzakere Beklentisi
İran'ın Pakistan Büyükelçisi, İran ile ABD arasında doğrudan veya dolaylı herhangi bir görüşme olmadığını açıkladı. Ancak, Pakistan gibi dost ülkelerin diyalog zemini hazırlama çabalarının savaşın sona ermesine yardımcı olabileceği umudunu dile getirdi. Pakistanlı kaynaklar ise İran'ın füze kapasitesi sınırlamasını reddettiğini ve tazminat istediğini belirtti. Müzakereler için 48 saat içinde bir gelişme bekleniyor.
ABD'nin 15 Maddelik Planı
ABD'nin İran'dan anlaşma için talep ettiği 15 maddelik planın detayları da ortaya çıktı. Bu maddeler arasında, mevcut nükleer kapasitelerin ortadan kaldırılması, nükleer silah peşinde koşmayacağına dair taahhüt, uranyum zenginleştirilmesinin durdurulması ve tüm zenginleştirilmiş malzemenin teslim edilmesi yer alıyor. Ayrıca, Natanz, İsfahan ve Fordow nükleer santrallerinin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi de istenenler arasında.
Vekalet Savaşları ve Füze Sınırları
ABD'nin İran'dan vekalet savaşlarından vazgeçmesini, bölgedeki vekil güçleri finanse etmeyi ve silahlandırmayı bırakmasını talep ettiği iddia ediliyor. Hürmüz Boğazı'nın açık kalması, serbest bir bölge olması ve bloke edilmemesi de önemli taleplerden. Füze kullanımı için sayı ve menzil sınırı konulması ve sadece savunma amaçlı kullanılması gerektiği de belirtiliyor.
İran'dan Ateşkese Ret
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, son dokuz ayda müzakere yürütürken iki kez bombalandıklarını hatırlatarak Washington'a güvenmediklerini ifade etti. İran askeri sözcüsü ise ABD'nin "stratejik bir yenilgiden" kurtulmak için kendi kendine pazarlık yaptığını savundu. Tahran yönetimi, ateşkesi kabul etmeyeceğini ve ABD ile herhangi bir müzakere sürecine girmeyeceğini belirtti.
Körfez Ülkeleri ve Bölgesel Gerilim
Trump'ın bir anlaşmaya varma konusundaki istekliliği, İran'ın yeterince zayıflatılmadan tehdit olmaktan çıkmayacağını savunan Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleri arasında alarma neden oldu. Körfez ülkeleri, İHA ve füze saldırılarının hedefi olduklarını bildirirken, Pentagon bölgeye ek asker sevk etmeyi planlıyor. ABD Senatosu ise Trump'ın İran'daki askeri harekatını kısıtlamaya yönelik girişimleri reddetti.
Piyasalarda İhtiyatlı İyimserlik
İran Savaşı'nın bir ateşkese veya barışa dönüşmesi ihtimali, piyasalarda ihtiyatlı bir iyimserlik yarattı. Küresel piyasalarda petrol fiyatları düştü. Hafta başında 110 doların üzerine çıkan Brent petrolün varil fiyatı, yaklaşık 96 ile 98 dolar seviyelerine geriledi. ABD ham petrolü ise 89 dolara kadar düştü. Gerilimin azalabileceği beklentisiyle Japonya, Güney Kore ve Singapur borsalarında yükseliş kaydedildi. Ancak tarafların pozisyonları arasındaki derin uçurum, kalıcı bir çözümün önündeki en büyük engel olarak kalmaya devam ediyor.