İsrail, Somali'nin ayrılıkçı bölgesi Somaliland'ı resmen bir ülke olarak tanıdığını duyurdu. Bu tarihi karar, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu tarafından sosyal medya üzerinden yapılan bir açıklama ile kamuoyuna duyuruldu. Netanyahu, Somaliland'ın "bağımsız ve egemen bir ülke" olarak tanındığını ve bu adımın ABD Başkanı Donald Trump'ın girişimiyle imzalanan İbrahim Anlaşmaları'nın ruhuna uygun olduğunu belirtti. Kararın ardından İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ve Somaliland sözde Cumhurbaşkanı Abdurrahman Muhammed Abdullah arasında karşılıklı bir bildiri imzalandı. İsrail, tarım, sağlık, teknoloji ve ekonomi alanlarında Somaliland ile kapsamlı iş birliği yapmayı planladığını açıkladı.
Uluslararası Tepkiler ve Kınamalar
İsrail'in bu tek taraflı kararı, bölge ülkelerinden sert tepkilere neden oldu. Türkiye, Mısır, Somali ve Cibuti dışişleri bakanlıkları, İsrail'in adımını kınadı. Mısır Dışişleri Bakanlığı, bakanların gerçekleştirdiği telefon görüşmelerinde, İsrail'in Somaliland'ı tanımasının tamamen reddedildiğini ve Somali'nin birliğine, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne tam destek verildiğini vurguladı. Bu tür tek taraflı eylemlerin, Somali'nin istikrarını sarsabileceği belirtildi.
Türkiye'den Sert Eleştiri ve Destek Mesajı
Türkiye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, İsrail'in açıklamasını, Netanyahu hükümetinin bölgesel ve küresel düzeyde istikrarsızlık yaratma amacı taşıyan hukuk dışı eylemlerinin yeni bir örneği olarak nitelendirdi. Keçeli, bu adımın Somali'nin iç işlerine açık bir müdahale olduğunu belirtti. Türkiye'nin, Afrika Boynuzu'nda barış ve güvenliğe önem verdiğini ve Somali'nin toprak bütünlüğünü kararlılıkla desteklediğini vurgulayan Keçeli, Türkiye'nin Somali halkının yanında olmaya devam edeceğini ifade etti. Bu durum, Afrika Boynuzu'ndaki hassas dengeyi daha da karmaşık hale getirdi.
Somaliland'ın Uluslararası Statüsü ve Türkiye'nin Rolü
Somaliland, 1991 yılında Somali'den tek taraflı olarak ayrıldığını ilan etmişti. Ancak bugüne kadar hiçbir ülke tarafından bağımsız bir devlet olarak tanınmadı. Uluslararası toplumun resmi bir tanıma kararı olmamasına rağmen, İngiltere, Etiyopya ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi bazı ülkelerin Somaliland'da irtibat büroları bulunuyor. Bu durum, bölgedeki karmaşık diplomatik ilişkilerin bir göstergesi. Dikkat çekici bir şekilde, İsrail bu tanıma adımını atan ilk ülke oldu.
Türkiye, Afrika Boynuzu bölgesinde güvenilir bir aktör olarak barış ve istikrarı sağlamak için önemli diplomatik çabalar yürütüyor. Türkiye, 2013 yılından bu yana Somali Federal Hükümeti ile Somaliland bölgesel yönetimi arasındaki görüşmelerde kolaylaştırıcı rol üstleniyor. Temmuz 2024'te Etiyopya ve Somali arasında Türkiye'nin başlattığı arabuluculuk girişimi olan Ankara Süreci kapsamında da önemli görüşmeler yapıldı. Milli İstihbarat Akademisi'nin raporuna göre, Türkiye'nin yürüttüğü "Ankara Süreci", bölgesel barışın sağlanmasında kritik bir rol oynuyor. Özellikle 1 Ocak 2024'te Etiyopya ile Somaliland arasında imzalanan mutabakat sonrası yaşanan krizin, Türkiye'nin profesyonel arabuluculuk çabalarıyla çözüme kavuşturulduğu belirtildi. Bu bağlamda, İsrail'in son adımı, Türkiye'nin bölgedeki arabuluculuk çabalarını da olumsuz etkileyebilir.
Bu gelişme, uluslararası hukukun ve bölgesel istikrarın korunması açısından önemli soruları gündeme getiriyor. İsrail'in bu kararı, bölgedeki mevcut gerilimleri daha da artırma potansiyeli taşıyor. Uluslararası toplumun bu duruma nasıl bir tepki vereceği ve bölge ülkelerinin atacağı adımlar yakından takip edilecek. Bu tür tek taraflı adımların, uluslararası hukukun prensiplerine uygunluğu da tartışma konusu olacaktır.