İzmir'de özel eğitim kurumlarının kendi araçlarıyla öğrencilerden ücret alarak servis taşımacılığı yapmasına kesin olarak son verildi. Danıştay 8'inci Dairesi, sadece ticari tescilli S plakalı araçların bu işi yapabileceğine hükmederek, ülke geneline yansıyacak bir emsal oluşturdu. Karar ile yaklaşık 1.700 aracın ruhsat ve izin belgeleri iptal edilecek.
Süreç Nasıl İşledi?
İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), 2018 yılında özel okulların özmal araçlarla ücretli öğrenci taşımacılığı yapmasını yasaklayan bir karar almıştı. Bu düzenleme, servisçi esnafının haklarını koruma amacıyla getirilmişti. Ancak özel okul dernekleri kararı mahkemeye taşıdı ve İzmir 4'üncü İdare Mahkemesi yasağı hukuka aykırı bulup iptal etti. Belediye temyiz etti ve dosya Danıştay'a gitti.
Danıştay, yerel mahkeme kararını bozarak belediyenin elini güçlendirdi. Yüksek mahkeme, ücretli öğrenci taşımacılığının yüzde yüz ticari plakalı araçlarla yapılmasını şart koştu. Okul adına kayıtlı özel araçların bu işi yapması, dolaylı yoldan bile olsa artık mümkün değil.
Kimin Ne Kadar Etkilenecek?
İzmir Otobüsçüler ve Servisçiler Esnaf Odası Başkanı Hasan Basri Bostancı, kararın boyutlarını şöyle özetledi:
- Özel okul servisleri: Okul adına kayıtlı yaklaşık 700 araç artık öğrenci taşıyamayacak.
- Personel taşımacılığı: Yine özmal araçla ücretsiz personel taşıyan ve buna rağmen ticari izin belge almış yaklaşık 1.000 araç belgesiz kalacak.
- Toplam etki: Yaklaşık 1.700 aracın trafikten çekilmesi veya ticari plakaya geçirilmesi gerekecek.
Bostancı, "Bu Türkiye'de bir devrimdir. Artık herkes kendi işini yapacak" diyerek kararın tarihi niteliğini vurguladı.
S Plakası Neden Bu Kadar Önemli?
Ticari S plakası, aracın yolcu taşımacılığı için resmi olarak onaylandığını, sigortasının bu kapsamda yapıldığını ve sürücünün gerekli belgeleri taşıdığını kanıtlar. Özmal araçlarda bu kontroller yoktur. Bu durum hem öğrenci güvenliğini riske atar hem de vergilendirme ve denetim açısından kayıt dışı bir alan yaratır. Danıştay kararı bu boşluğu kapattı.
Öğretmen Taşımacılığı Serbest
Karar her türlü özmal kullanımını yasaklamıyor. Okullar kendi öğretmenlerini, idari personelini veya görevlilerini özmal araçlarla taşıma hakkını koruyor. Yalnızca ücret karşılığında öğrenci taşımacılığı kısıtlanıyor. Bu ayrım, okulların operasyonel ihtiyaçlarını karşılaması için kasten öngörülmüş.
Türkiye Geneline Etkisi
Danıştay kararları emsal niteliği taşır. İzmir'de verilen bu hüküm, diğer illeri, aynı sorunla boğuşan İzmir, Ankara, İstanbul ve diğer büyükşehirlerde de referans alınacak. Belediyeler artık mevcut yönergelerini bu karara uygun hale getirmek zorunda. Servisçi esnafı örgütleri de diğer illerde benzer dava süreçleri başlatabilir.
Veli ve Okullar Ne Yapmalı?
Yeni dönemde velilerin servis bedelleri ticari firmalara ödenecek. Okullar ya ticari servis şirketleriyle sözleşme yapacak ya da veliler bireysel olarak S plakalı araçları tercih edecek. Bu geçiş sürecinde öğrenci güvenliği öncelikli tutulmalı. Belediyeler denetimleri artırarak ihlal eden araçları trafikten men etme yetkisine sahip.