AK Parti, suça sürüklenen çocuklarla ilgili kapsamlı bir kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sundu. AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, Cumartesi günü Meclis'te düzenlediği basın toplantısında, yedi farklı kanunda değişiklik öngören paketin ayrıntılarını açıkladı. Teklifin temel amacı; suç işlenmesinin önlenmesi, caydırıcılığın güçlendirilmesi, toplumsal huzurun sağlanması, infaz adaletinin yerleştirilmesi ve çocukların korunması yönünde yeni hukuki çerçeve çizmektir.
15-18 Yaş Grubuna Müebbet Hapis: Düzenlemenin En Radikal Değişikliği
Teklifin en çok tartışma yaratacak ve dikkat çekecek maddesi, 15-18 yaş aralığındaki çocukların kasten adam öldürme ve neticesi itibarıyla ağır yaralanmaya sebep olma suçlarında müebbet hapis cezası alabilmeleridir. Leyla Şahin Usta, mevcut sistemde bu yaş grubu için öngörülen ceza indirimlerinin ve hafifletmelerinin, ciddi suçlarda yeterli caydırıcılık sağlamadığını vurguladı. Yeni düzenlemeyle hakim, suçun işleniş biçimi, kusurun ağırlığı ve çocukların daha önce kasıtlı suçtan dolayı mahkum olup olmadığı gibi unsurlari değerlendirerek, ceza indirimi uygulamama yetkisine kavuşacak.
Bu değişiklik, son yıllarda genç yaşlardaki bireylerin karıştığı şiddetli olayların artması ve suç örgütlerinin bu yaş grubundaki çocukları hukuki muafiyetten yararlanmak amacıyla kullanması gündeme getirildi. Usta, "Çocukların suç örgütleri tarafından istismar edilmesi, mevcut sistemin yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getirdi" ifadelerini kullandı.
Tekerrür Hükümlerinde Yaş Sınırı Düşürüldü
Türk Ceza Kanunu'ndaki (TCK) tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e indirildi. Bu düzenlemeyle, 15-18 yaş aralığında birden fazla kasıtlı suç işleyen çocuklar, yetişkinlerle benzer oranda caydırıcı cezalarla karşılaşabilecek. Hukukçular, bu değişikliğin özellikle suç örgütlerinin "ceza indirimi alırlar" hesaplamasıyla gençleri riskli işlere itmesini engelleme potansiyeli taşıdığını belirtiyor.
Aile Sorumluluğu Ağırlaştırılıyor
Teklif, çocuğun gelişiminde ailenin rolünü merkeze alarak "Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali" suçundaki ceza alt ve üst sınırlarını yükseltiyor. Ebeveynlerin ihmali sonucu çocuğun kasten öldürme veya ağır yaralama suçunu işlemesi durumunda, ebeveynlere verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılabilecek. Bu madde, aile denetiminin zayıflamasının suçun tetikleyicisi olduğu durumlarda velayet sorumluluğunun hukuki olarak sıkılaştırılması amacını taşıyor.
İnfaz Rejiminde Köklü Değişim: Cezaevi Önce, Eğitimevi Sonra
Mevcut sistemde çocuk hükümlüler doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaza başlıyordu. Yeni düzenlemeyle infaz süreci çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. Çocukların "iyi halli" tespit edilmesi halinde eğitimevlere sevkleri sağlanacak. Bu yaklaşım, ciddi suç işleyen çocukların toplumdan yalıtılmasını ve disiplinli bir infaz sürecinden geçirilmesini öngörüyor. Uzmanlar, bu değişikliğin eğitimevlerinin işlevinin boşalmaması adına titiz bir değerlendirme süreci gerektireceğini savunuyor.
Koşullu Salıverilme Hesaplaması Yeniden Düzenlendi
Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt kurma gibi ağır suçlar bakımından koşullu salıverilme süresi hesaplanmasında kritik bir değişiklik yapıldı. Daha önce 15 yaşını doldurmadan infaz kurumunda geçen her gün "2 gün" sayılıyordu. Yeni taslakta bu uygulama kaldırıldı; 1 gün, 1 gün olarak hesaplanacak. Bu durum, ciddi suç işleyen çocukların erken salıverilme şansını ciddi oranda azaltacak.
Silah Muhafaza İhmali Cezalandırılıyor
Teklifin getirdiği bir diğer yenilik, ateşli silah sahiplerinin sorumluluklarını kapsıyor. Silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı muhafaza ederek, çocuğun eline geçmesine neden olan kişiler 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilecek. Bu madde, evlerdeki kayıtsız silahların çocuklar tarafından okul veya sokak olaylarında kullanılmasını önlemeye yönelik önleyici bir tedbir olarak değerlendiriliyor.
Meclis Süreci ve Çıkış Beklentisi
AK Parti, kanun teklifinin Meclis'in yaz tatile girmeden önce Genel Kurul'dan geçirilmesini hedefliyor. Teklif, Adalet Komisyonu'nda görüşülerek gerekli görüş alışverişlerinin yapıldığı, ardından Genel Kurul gündemine taşınacağı belirtiliyor. Uzmanlar, paketin çocuk hakları ile toplum güvenliği dengesini kurma çabası içinde olduğunu, ancak uygulama aşamasında hakim takdiri ve çocuk gelişim uzmanları raporlarının ne kadar etkili olacağının test edileceğini kaydediyor.