Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Adalet Komisyonu, sokak çetelerinin çocukları suç unsuru olarak kullanması ve son dönemde işlenen cinayetlerin gündeme getirmesi üzerine, 15-18 yaş aralığında suç işleyenlere müebbet hapis cezasının uygulanabilmesini öngören kapsamlı bir yasal düzenlemeyi görüşmeye başladı. Yaklaşık 12 saat süren maraton toplantı sonunda, "Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"nin ilk iki maddesi komisyon onayından geçti. Görüşmelere 21 Temmuz Salı günü devam edilmesi kararlaştırıldı.
Ailelerin sorumluluğu ağırlaştırılıyor
Kabul edilen ilk maddeyle, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanuna yeni bir madde ekleniyor. Bu çerçevede, ateşli silahın muhafaza yükümlülüğüne aykırı davranarak çocuğun ele geçirmesine neden olan kişiler, fiil daha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak. Bu düzenleme, ailelerin ve velilerin silah güvenliği konusundaki sorumluluklarını hukuki bir zorunluluk haline getiriyor.
12-15 yaş grubu için ceza sorumluluğu ve güvenlik tedbirleri
Türk Ceza Kanununda yapılan değişiklikle, fiil zamanında 12 yaşını doldurmuş ama 15 yaşını doldurmamış çocuklar için iki farklı senaryo öngörülüyor. Çocuk, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamıyorsa veya davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmemişse, ceza sorumluluğu yok sayılacak. Bu durumda çocuklar hakkında sadece çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine karar verilebilecek.
Eğer çocuk fiilin hukuki boyutunu anlayıp davranışlarını yönlendirebiliyorsa, ceza indirimleri şu şekilde uygulanacak:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda: 13 yıldan 18 yıla kadar
- Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda: 10 yıldan 12 yıla kadar
- Diğer cezaların yarısı indirilecek, her fiil için verilecek hapis cezası 9 yıldan fazla olamayacak
15-18 yaş grubunda hakime takdir yetkisi genişletiliyor
Suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup 18 yaşını doldurmamış kişiler için ceza aralıkları şu şekilde belirlendi:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda: 19 yıldan 27 yıla kadar
- Müebbet hapis gerektiren suçlarda: 15 yıldan 18 yıla kadar
- Diğer cezaların üçte biri indirilecek, her fiil için hapis cezası 15 yıldan fazla olamayacak
En dikkat çeken düzenleme, hakime tanınan geniş takdir yetkisi. Somut olayda kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklarda, kusurun ağırlığı, güdülen amaç, suçun işleniş şekli ve daha önceki mahkumiyet gibi unsurlardan biri veya birkaçı varsa, yaş indirimi uygulanmayabilecek. Benzer şekilde, 12-15 yaş grubundaki çocuklarda da bir üst yaş grubunun ceza rejimi uygulanabilecek.
Süreç 21 Temmuz'da devam edecek
Adalet Komisyonu Başkanı ve üyeleri, teklifin kalan maddelerinin de aynı titizlikle görüşülmesi gerektiğini vurguladı. Komisyon toplantısı, 21 Temmuz Salı günü saat 14:00'te yeniden toplanarak teklifin 3. maddesinden itibaren madde madde görüşmeye devam edecek. Meclis Genel Kurulu'na gelmeden önce komisyon aşamasındaki bu çalışmalar, çocuk suçluluğu ile mücadelede yeni bir hukuki çerçeve çizecek.
TBMM Adalet Komisyonu Çocuk Koruma Kanunu Türk Ceza Kanunu müebbet hapis