ABD Başkanı Donald Trump, ülkeye yapılan ithalatlarda uygulanan küresel vergi oranını yüzde 10'dan yüzde 15'e yükselttiğini duyurdu. Bu ani karar, daha önce Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilen gümrük vergisi düzenlemelerinin ardından geldi. Trump, kararı sosyal medya üzerinden yaptığı bir paylaşımla kamuoyuyla paylaştı. Yüksek Mahkeme'nin önceki kararlarını "gülünç" olarak nitelendiren başkan, yeni vergi oranının hemen yürürlüğe girdiğini belirtti. Ayrıca, yasaların izin verdiği ölçüde gelecekte de yeni gümrük vergileri getireceklerinin sinyalini verdi.
Yüksek Mahkeme Kararı ve Trump'ın Tepkisi
Bu gelişmenin temelinde, ABD Yüksek Mahkemesi'nin daha önce aldığı bir karar yatıyor. Mahkeme, Amerikan başkanının birçok ülkeye uyguladığı gümrük tarifelerinin anayasaya aykırı olduğuna hükmetmişti. Bu karara sert tepki gösteren Trump, aynı gün içinde derhal geçerli olmak üzere tüm ülkelere yönelik yüzde 10'luk ek gümrük vergisi getiren bir kararnameyi imzalamıştı. Bu durum, uluslararası ticarette önemli bir belirsizlik yaratmıştı.
Tarifeler Yargı Sürecine Takılmıştı
Donald Trump yönetimi, ticaret politikalarında tarifeleri önemli bir araç olarak kullanıyordu. İkinci başkanlık döneminin ardından, Uluslararası Acil Ekonomik Güç Yasası (IEEPA) kapsamında çeşitli gümrük vergileri yürürlüğe konulmuştu. Bu kapsamda, ABD'nin neredeyse tüm ticaret ortaklarına, özellikle de Çin, Kanada ve Meksika gibi ülkelere fentanil akışını gerekçe göstererek tarifeler uygulanmıştı. Ancak bu tarifeler, bazı özel şirketler ve eyaletler tarafından ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'ne taşındı.
Mahkeme Kararları ve Temyiz Süreci
28 Mayıs 2025 tarihinde açıklanan mahkeme kararı, karşılıklılık esasına dayalı tarifelerin IEEPA kapsamındaki başkanlık yetkisini aştığına hükmetti. ABD yönetimi, bu kararın "hükümetin diplomasisine zarar verdiği ve başkanlık yetkisine müdahale ettiği" gerekçesiyle temyize başvurdu. Temyiz Mahkemesi, alt mahkeme kararının uygulanmasını geçici olarak durdurdu. 29 Ağustos 2025'te ise alt mahkemenin kararını büyük ölçüde onayladı. Ancak tarifelerin derhal iptalini reddederek Trump yönetimine Yüksek Mahkeme'ye itiraz başvurusunda bulunması için süre tanıdı. Trump yönetimi, tarifelerin çoğunun yasa dışı bulunduğu karara karşı Yüksek Mahkeme'den hızlı inceleme talep etti.
Yüksek Mahkeme'nin Son Değerlendirmesi
5 Kasım 2025 tarihinde ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump'ın uyguladığı tarifelerin başkanın acil durum yetkilerini aşıp aşmadığını değerlendirdiği davada tarafların savunmalarını dinledi. Bu dinlemenin ardından gelen iptal kararı, Trump'ın yeni vergi düzenlemesine zemin hazırladı. Bu süreç, uluslararası ticaret hukukunun karmaşıklığını ve başkanlık yetkilerinin sınırlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Bu tür kararların küresel ekonomiler üzerindeki etkileri yakından takip ediliyor. Gümrük vergileri, ülkelerin ekonomik politikalarında önemli bir rol oynamaktadır.