Uluslararası bir bilim ekibi, İstanbul ve çevresindeki olası bir büyük depremin kaynağını belirledi. Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, Marmara Denizi'ndeki Ana Marmara Fayı'nın (MMF) doğuya doğru ilerleyen "sessiz" bir segmentinin, gelecekte yıkıcı bir depreme yol açabileceği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor. Türk bilim insanlarının da yer aldığı 14 kişilik ekip, son 20 yıllık sismik verileri analiz ederek, özellikle Prens Adaları segmentinin 7 büyüklüğünde bir deprem üretme potansiyeli taşıdığını ortaya koydu.
Marmara Fayı'nda Yıllardır Biriken Enerji
Araştırmanın temel bulguları, Marmara Denizi'nin Avrupa'daki en yüksek sismik risk bölgelerinden biri olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Bilim insanları, son yıllarda meydana gelen depremlerin bir modelini çıkararak, fayın doğuya doğru kademeli olarak kırıldığını tespit etti. Bu durum, fayın sismik olarak aktif kısımlarının yanı sıra, henüz enerji biriktirmekte olan "sürünme" ve "geçiş" segmentlerini de içerdiğini gösteriyor. Özellikle İstanbul'un güneyindeki Prens Adaları segmenti, uzun süredir sessizliğini korumasıyla dikkat çekiyor.
"Sessiz Segment" Tehlikesi ve 7 Büyüklüğünde Deprem Riski
Bilim ekibinin analizleri, MMF'nin doğuya doğru ilerleyen bir dizi depremle aktifleştiğini ve son 15 yılda bu hareketin belirginleştiğini gösteriyor. Bu süreçte, fayın bazı bölümleri kırılırken, özellikle Kumburgaz ve Prens Adaları arasındaki Avcılar segmenti gibi bölgelerde düşük sismik aktivite gözlemlendi. Bu "sessiz segmentler", biriken enerjiyi henüz boşaltmadığı için gelecekteki büyük depremlerin ana kaynağı olma potansiyeli taşıyor. Araştırmacılar, bu segmentin tek başına 7 büyüklüğünde bir deprem üretebileceği konusunda endişeli.
Bu bulgular, İstanbul'un güneyindeki fay hattının gerçek zamanlı olarak izlenmesinin önemini vurguluyor. Bilim insanları, "Bu segment, gelecekte 6 büyüklüğünde bir depremi tetikleyecek kadar büyüktür ve bu da kilitli Prens Adaları segmenti üzerindeki statik gerilimi daha da artıracaktır." şeklinde uyarıyor.
Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun Batı Ucu: Yüksek Risk
Araştırma, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun (NAFZ) batı ucunun da ciddi bir sismik tehlike barındırdığını belirtiyor. Yaklaşık 1.200 km uzunluğundaki NAFZ'nin büyük bir kısmı 20. yüzyılda kırılmış olsa da, Marmara Denizi'ndeki Ana Marmara Fayı (MMF) segmenti büyük ölçüde kırılmamış durumda. Bu durum, bölgenin Avrupa'daki en belirgin sismik tehlike noktalarından biri olarak kabul edilmesine neden oluyor.
Bilim insanları, "NAFZ Türkiye'nin kuzeybatısındaki Marmara Denizi, daha geniş Avrupa'da sismik tehlike ve risk açısından en belirgin sıcak noktayı temsil etmektedir." tespitini yapıyor. Bu, sadece İstanbul'u değil, çevresindeki geniş bir coğrafyayı da etkileyebilecek bir risk anlamına geliyor.
Kumburgaz ve Adalar Bölgesi: Depremin Kilit Noktaları
Yapılan analizler, 2025 Marmara ve 2019 Silivri depremlerinin merkez üslerinin, MMF'nin sürünen Orta Havza kesiminden geçişsel Kumburgaz Havzası kesimine geçişi işaret ettiğini gösteriyor. Bu bölgelerdeki deprem tekrarlayıcılarının analizi, fayın doğuya doğru ilerleyen bir kırılma eğiliminde olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle Kumburgaz ve Prens Adaları arasındaki Avcılar segmenti, son 15 yılda bol miktarda sismik aktiviteye sahne oldu.
Araştırmada, "Son 10 yılda Ana Marmara Fayı'nda meydana gelen önceki deprem kırılmalarıyla birlikte, 6.2 büyüklüğündeki deprem dizisi, Kumburgaz ve kilitli Prens Adaları segmenti arasında, Avcılar segmentinde yalnızca 15-20 km uzunluğunda düşük sismik aktiviteye sahip bir bölge bırakmaktadır." deniliyor. Bu durum, bu bölgenin bir sonraki orta ila büyük depremler için potansiyel bir aday olduğunu düşündürüyor.
Gelecekteki Depremler İçin Öngörüler
Bilim ekibi, fayın batıdaki sürünen bölümünün, bir dizi orta büyüklükteki olaya neden olarak stres transferini ve kısmi kırılmayı tetikleyebileceğini öne sürüyor. Önceki ana şoklardan gelen stres geçmişi, önceki kırılmaların kenarlarındaki kayma stresini artırarak, on yıllık ölçekte doğuya doğru bir olay göçünü teşvik edebilir. Bu durum, gelecekteki depremlerin daha doğuya, yani İstanbul'a doğru ilerleyebileceği anlamına geliyor.
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, Prens Adaları segmentinin batı kenarının sürekli olarak sismik olarak aktif olması. Bu durum, "Bu çalışma, kilitli Prens Adaları bölümünün batısındaki fay segmentinin ortaya çıkan kritik sismotektonik önemini vurgulamaktadır." şeklinde ifade ediliyor. Bilim insanları, fayın bu kısmının gelecekteki bir depremin kaynağına ev sahipliği yapabileceği konusunda uyarıyor.
Bu araştırmanın sonuçları, deprem bilimi alanında önemli bir adım olarak görülüyor. Elde edilen veriler, olası bir İstanbul depremine karşı alınacak önlemlerin belirlenmesinde kritik rol oynayacak. Bilim insanları, bu segmentin gerçek zamanlı olarak izlenmesinin ve olası senaryolara karşı hazırlıklı olunmasının altını çiziyor.
