İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 2024 yılı kapsamlı taramaları sonucunda şehrin çeşitli semtlerinde her an çökme tehlikesi bulunan 556 binayı “tabut bina” olarak sınıflandırdı. Bu binalar, deprem anında ciddi yıkım riski taşıdığı için acil önlem alınması gerektiği belirtiliyor. Yetkililer, riskli yapıların tespit edilmesinin ardından güçlendirme ve yıkım planlarını hayata geçirmeyi hedefliyor.
Tabut bina tanımı ve risk faktörleri
“Tabut bina”, deprem yönetmeliklerine uygun olmayan, taşıyıcı sistemleri zayıf ve sarsıntı anında çökme ihtimali yüksek olan yapılara verilen isim. Bu binalar genellikle eski inşaat teknikleriyle, yetersiz malzeme ve hatalı tasarımlarla inşa edilmiştir. İstanbul’da özellikle 1999 Marmara depremi öncesi yapılan birçok yapı bu kategoriye giriyor.
Yapısal eksiklikler
Tabut binaların ortak özellikleri arasında eksik ya da hatalı betonarme, yetersiz temel derinliği ve çerçeve sistemlerinin yetersizliği bulunuyor. Bu eksiklikler, depremin ilk şok dalgasında binanın bütünlüğünü kaybetmesine yol açıyor.
Belediye taramaları ve bulgular
2024 yılı içinde gerçekleştirilen jeoteknik ve görsel incelemeler, şehrin 15 ilçesinde yoğunlaşan riskli yapıların haritasını ortaya koydu. En yüksek riskli bölgeler arasında Avcılar, Kadıköy ve Beşiktaş olarak belirlendi. Bu üç ilçede toplam 212 bina riskli olarak tespit edildi.
Veri detayları
- Toplam incelenen yapı: 12.340
- Riskli (tabut bina) sayısı: 556
- Yüksek riskli (çökme ihtimali %80 üzeri) yapı: 134
- Orta riskli (çökme ihtimali %50-80) yapı: 422
Alınacak önlemler ve planlar
Belediye, riskli binaların öncelikli olarak güçlendirilmesi ya da yıkılarak yeniden inşa edilmesi yönünde bir eylem planı hazırladı. İlk aşamada, yüksek riskli 134 bina için acil tahliye ve güçlendirme çalışmaları başlatılacak. Ayrıca, vatandaşların bilinçlendirilmesi amacıyla deprem eğitimi ve acil durum bilgilendirme kampanyaları düzenlenecek.
Finansman ve zaman çizelgesi
Planlanan güçlendirme ve yıkım projeleri için 2025 yılına kadar 1,2 milyar TL bütçe ayrıldı. İlk 12 ay içinde %30’luk bir oranla 170 bina tamamlanması hedefleniyor. Proje sürecinde, belediye ve özel sektör iş birliğiyle hızlı ve etkili çözümler sunulması planlanıyor.
Halkın tepkisi ve beklentileri
Riskli binaların bulunduğu semt sakinleri, uzun süredir süren belirsizlikten şikayetçi. Birçok aile, evlerinin güvenliğinden endişe duyuyor ve belediyenin hızlı hareket etmesini istiyor. Yerel sivil toplum örgütleri ise denetimlerin şeffaf yürütülmesini ve mağdur ailelere geçici konut sağlanmasını talep ediyor.
İstanbul’da tabut bina sorunu, sadece bir inşaat problemi değil, şehir güvenliği ve toplumsal dayanıklılık açısından kritik bir mesele. Riskli yapıların hızlı bir şekilde belirlenip, gerekli önlemlerin alınması, olası bir depremde can kaybını önlemenin anahtarı olacak.
