Rus enerji devi Gazprom'un Avrupa'ya yaptığı gaz sevkiyatları, 2025 yılı sonunda yüzde 44'lük bir düşüşle 18 milyar metreküpe geriledi. Bu rakam, Avrupa'nın bir zamanlar Gazprom için en büyük pazar olduğu göz önüne alındığında dikkat çekici bir gelişme. İstatistiklere göre, Rus gazının Avrupa'ya ulaştığı son faal boru hattı olan TürkAkım üzerinden yapılan sevkiyatlar, 1973 yılından bu yana görülen en düşük seviyeye indi. O yıl, Sovyetler Birliği'nin Avusturya ve İtalya ile imzaladığı ilk anlaşmalar çerçevesinde Avrupa'ya 6,8 milyar metreküp gaz tedarik edilmişti.
Avrupa'nın Rus Gazına Bağımlılığının Evrimi
Gazprom'un Avrupa'ya yönelik gaz ihracatının seyri, yıllar içinde önemli değişimler gösterdi. 1975 yılında Almanya ile yapılan ve gaz karşılığında boru tedarikini öngören anlaşma, ihracatı 19,3 milyar metreküpe taşıdı. Bu artış trendi devam etti ve 1980'de 54,8 milyar metreküpe, 1990'ların başında ise 110 milyar metreküpe ulaştı. Avrupa'nın Rus gazına olan talebi, özellikle kış aylarında ve sanayi üretimi için kritik önem taşıyordu.
Sevkiyat Rekorları ve Ardından Gelen Düşüş
Gazprom'un Avrupa'ya yaptığı gaz sevkiyatlarında zirve noktası, 2018-2019 yılları arasında yaşandı. Bu dönemde şirket, Avrupa ülkelerine yıllık ortalama 170-180 milyar metreküp gaz ihraç ediyordu. Bu miktar, Gazprom'un uzak pazarlara sattığı toplam gazın yaklaşık yüzde 80'ini oluşturuyordu. Ancak, son yıllarda bu hacimler dramatik bir şekilde azaldı. Günümüzde, Avrupa'ya yapılan sevkiyatlar o dönemin hacimlerinin yaklaşık 10 kat altına inmiş durumda.
Yeni Pazarlar ve Sınırlı Başarı
Avrupa'daki pazar payını kaybeden Gazprom, yeni satış kanalları arayışına girdi. Şirket için en büyük pazar haline gelen Çin, gazı Avrupa'ya kıyasla yaklaşık yüzde 40 daha düşük bir fiyatla satın alıyor. Gazprom CEO'su Aleksey Miller'ın belirttiğine göre, Pekin bu yıl "Sibirya'nın Gücü" boru hattı üzerinden 38,8 milyar metreküp gaz tedarik etti. Kremlin'in Rus gazı için yeni pazarlar bulma çabaları ise genel olarak sınırlı bir başarı gösterdi. Türkiye'de kurulması planlanan bir gaz ticaret merkezi projesinin rafa kaldırılması da bu durumu destekliyor. Türkiye, Çin'den sonra Gazprom'un ikinci büyük müşterisi konumunda olsa da, Ankara yeni uzun vadeli anlaşmalar imzalamadı ve mevcut kontratlar yalnızca bir yıllığına uzatıldı.
Avrupa Birliği'nin Enerji Politikası ve Ukrayna'nın Rolü
Avrupa Birliği, Rus gazına olan bağımlılığını azaltma yönünde önemli adımlar atıyor. Bu ay yapılan uzlaşmaya göre, AB ülkeleri Rus gazı ithalatını 2027 sonbaharına kadar tamamen sonlandırmayı hedefliyor. Bu stratejik karar, enerji güvenliğini artırma ve iklim hedeflerine ulaşma çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Öte yandan, Ukrayna da 1 Ocak 2025 itibarıyla kendi toprakları üzerinden Rus doğalgazının Avrupa'ya taşınmasına son vererek bu sürece katkıda bulundu. Bu gelişmeler, Avrupa enerji piyasasında önemli bir yeniden yapılanmaya işaret ediyor. Enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve yenilenebilir enerjiye geçiş, AB'nin gelecekteki enerji politikalarının temel taşlarını oluşturacak. Bu süreçte, doğalgazın küresel enerji piyasasındaki rolü ve geleceği de yeniden şekillenecek.
