New York Üniversitesi, Dünya Bankası ve Oxford Üniversitesi'nden araştırmacılar, işsizlik oranlarındaki değişimleri resmi başvurulardan önce tespit edebilen yenilikçi bir yapay zeka modeli geliştirdi. JoblessBERT adı verilen bu model, sosyal medya platformlarındaki paylaşımları analiz ederek, işini kaybeden kişilerin resmi başvurularını ortalama iki hafta öncesinden tahmin etme yeteneğine sahip. Bu teknoloji, özellikle ekonomik dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde politika yapıcılar için kritik bir erken uyarı mekanizması sunuyor.
Yapay Zeka ile İşsizlik Tahmini: JoblessBERT Nasıl Çalışıyor?
Araştırmacılar, JoblessBERT modelini 2020 ve 2022 yılları arasında ABD'deki 31,5 milyon X (eski adıyla Twitter) kullanıcısının paylaşımlarıyla eğitti. Model, sadece belirli anahtar kelimeleri değil, aynı zamanda günlük konuşma dilinde kullanılan ifadeleri ve argo kullanımlarını da anlayabiliyor. Örneğin, "Acilllll iş lazım" gibi samimi ve acil durum belirten ifadeler, JoblessBERT tarafından iş kaybı beyanı olarak algılanıyor. Bu sayede, geleneksel yöntemlerin gözden kaçırabileceği çok sayıda işsizlik paylaşımını doğru bir şekilde tespit edebiliyor. Modelin temel amacı, kişisel görüşleri veya genel ekonomik duygu analizini yapmak değil, doğrudan iş kaybına işaret eden ifadeleri belirlemektir.
Veri Analizinde Karşılaşılan Zorluklar ve Çözümler
Araştırmacıların karşılaştığı önemli zorluklardan biri, sosyal medya kullanıcılarının genel nüfusa göre daha genç olması ve herkesin işsiz kaldığında bu durumu paylaşmamasıydı. Bu durumu aşmak için ekip, kullanıcıların yaş, cinsiyet ve konum bilgilerini istatistiksel olarak tahmin etti. Ardından, bu verileri ABD Nüfus Sayımı (Census) oranlarına göre düzeltti. Post-stratifikasyon adı verilen bu yöntem sayesinde, ulusal, eyalet ve şehir düzeyindeki işsizlik sigortası başvurularını daha doğru tahmin etmek mümkün oldu. Ayrıca, model aktif öğrenme prensibini kullanarak sürekli kendini geliştirdi. Belirsiz paylaşımlara odaklanarak zamanla daha geniş bir demografik ve coğrafi kapsama ulaştı.
COVID-19 Pandemisinde JoblessBERT'in Başarısı
JoblessBERT'in etkinliği, özellikle COVID-19 pandemisinin yarattığı ekonomik şok sırasında belirgin bir şekilde ortaya çıktı. Mart 2020'de ABD ekonomisi durma noktasına geldiğinde, haftalık işsizlik başvuruları kısa sürede 278 binden yaklaşık 6 milyona fırladı. Devletin resmi sistemleri bu ani artışı işleyemezken, JoblessBERT resmi raporlama haftası sona ermeden iki gün önce 2,66 milyon başvuru olacağını öngördü. Gerçekleşen rakam 2,9 milyondu. Bu öngörü, geleneksel tahmin yöntemlerini kullanan birçok sektör tahmincisinin ciddi şekilde yanıldığı bir dönemde dikkat çekici bir isabet sağladı.
Ekonomik Krizler İçin Bir Erken Uyarı Sistemi Olarak Potansiyel
Bu yeni yaklaşımın en büyük avantajı, ekonomik koşulların hızla değiştiği dönemlerde kendini gösteriyor. Resmi veriler genellikle geriden gelirken, JoblessBERT'in sunduğu iki haftalık erken uyarı süresi, politika yapıcılar için değerli bir zaman kazancı sağlıyor. Bu süre zarfında destek programları güncellenebilir, kaynaklar daha etkin bir şekilde mobilize edilebilir ve kamuoyuna yönelik iletişim stratejileri hazırlanabilir. Araştırmacılar, bu yöntemin geleneksel işgücü istatistiklerinin yerini almasını önermiyor. Ancak, sosyal medya verilerinin, insanların geçmişte yaşadıklarını değil, şu anda ne yaşadıklarını gösteren gerçek zamanlı ve tamamlayıcı bir kaynak sunduğunu vurguluyorlar. Bu çalışma, PNAS Nexus adlı hakemli bilimsel dergide yayımlandı.
Bu yenilikçi yaklaşım, gelecekteki ekonomik krizlere karşı daha hazırlıklı olmamızı sağlayabilir. Özellikle yapay zeka teknolojilerinin sosyal ve ekonomik alanlardaki potansiyelini gözler önüne seriyor. Politika yapıcıların, bu tür dijital sinyalleri dikkate alarak daha proaktif adımlar atması, toplumun refahı açısından büyük önem taşıyor.
