Ermenistan hükümeti, Türkiye sınırına yalnızca 16 kilometre mesafede bulunan ve Soğuk Savaş döneminden kalma Metsamor Nükleer Santrali'nin kullanım ömrünü uzatma kararı aldı. Başbakan Nikol Paşinyan'ın açıklamalarına göre, santralin mevcut ömrü 2036 yılına kadar uzatılacak ve ardından 10 yıl daha faaliyet göstermesi öngörülüyor. Bu durum, bölgedeki güvenlik açısından yeni tartışmaları beraberinde getiriyor.
Metsamor'un Uzatılan Ömrü ve Gelecek Planları
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, parlamentoda yaptığı konuşmada, Metsamor Nükleer Santrali'nin işletme süresinin 2036 yılına kadar uzatılması için çalışmaların devam ettiğini belirtti. Paşinyan, bu sürenin ardından santralin 2046 yılına kadar faaliyetini sürdürmesinin planlandığını ifade etti. Bu uzatma kararının yanı sıra, hükümetin yeni bir nükleer santral inşa etme konusundaki kararlılığının altını çizdi. Bu önemli konu hakkında Rusya, ABD, Fransa, Çin ve Güney Kore gibi ülkelerle görüşmelerin sürdüğünü de ekledi.
Santralin Tarihçesi ve Mevcut Durumu
1976 yılında faaliyete geçen Metsamor Nükleer Santrali, Ermenistan'ın elektrik ihtiyacının yaklaşık %40'ını karşılıyor. Türkiye sınırına olan yakınlığıyla bilinen santralde, biri 1976, diğeri 1980 yapımı iki reaktör bulunuyor. 1988'deki Spitak depreminin ardından her iki reaktör de 1989'da geçici olarak kapatılmıştı. Ancak, 1995 yılında yenilenen 2 numaralı reaktör tekrar faaliyete geçti. Bu eski teknolojiye sahip reaktörün 2005'te dolan kullanım ömrü, 2021'deki yenileme çalışmalarıyla 2026'ya kadar uzatılmıştı.
Uluslararası Görüşmeler ve Anlaşmalar
Ermenistan, nükleer enerji alanındaki stratejilerini belirlemek üzere uluslararası düzeyde temaslarını sürdürüyor. Başbakan Paşinyan, Mayıs-Haziran 2023 döneminde Rusya, ABD ve diğer ülkelerle nükleer enerji konusunda görüşmeler gerçekleştirdi. Bu görüşmeler kapsamında, Metsamor Nükleer Enerji Santrali'ne yeni bir reaktör inşa edilmesi olasılığını araştırmak üzere kurumlar arası bir çalışma grubu oluşturulması kararlaştırıldı. Bu adımların bir yansıması olarak, Ermenistan 15 Aralık 2023 tarihinde Rosatom'un iştiraki Rusatom Service ile 65 milyon dolarlık bir anlaşma imzaladı. Bu anlaşma, eski nükleer santralin ömrünü 2036'ya kadar uzatacak çalışmaları kapsıyor.
Nükleer Güvenlik ve Çevresel Etkiler
Metsamor Nükleer Santrali'nin Türkiye sınırına yakınlığı, bölgede çevre ve risk endişelerini artırıyor. Eski teknolojiye sahip olması ve deprem kuşağında yer alması, olası bir kaza durumunda ciddi sonuçlar doğurabileceği yönündeki kaygıları güçlendiriyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) gibi kuruluşlar, nükleer santrallerin güvenliği konusunda uluslararası standartların uygulanmasını ve düzenli denetimlerin yapılmasını önermektedir. Metsamor'un ömrünün uzatılması, bu standartların ne ölçüde karşılandığına dair soruları da beraberinde getiriyor. Detaylı bilgi için Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın resmi web sitesi incelenebilir.
