Yargıtay Büyük Genel Kurulu, 8 Mayıs 2026 tarihli kararını Resmi Gazete'de yayımlayarak, hukuk davalarında bir kez kullanılabilen ısla hakkının artık uygulanamayacağını ilan etti. Mahkeme, davacıların dilekçelerinde yer almayan taleplerin kısmen ıslah yoluyla davaya eklenemeyeceğini belirtti. Bu karar, Yargıtay içtihadını birleştirerek, dava sürecindeki usul değişikliklerine yeni bir sınır çizdi.
İslah hakkının tarihçesi ve kapsamı
İslah, davanın ilk aşamasında tarafların dilekçelerinde yaptıkları usul hatalarını düzeltmelerine olanak tanıyan bir mekanizmaydı. Bu hak, yalnızca bir kez kullanılabildiği için, iddia ve savunmaların genişletilmesinde kritik bir rol oynardı. Örneğin, bir davacı yeni bir hukuki koruma talebini eklemek istediğinde, ıslah sayesinde bu talebi dilekçesine ekleyebiliyordu.
Geçmişteki uygulama örnekleri
- İş mahkemelerinde işçi haklarının genişletilmesi.
- Ticari davalarda ek tazminat taleplerinin eklenmesi.
- Aile hukukunda yeni velayet taleplerinin dilekçeye eklenmesi.
Yeni kararın gerekçesi
Mahkeme, “Davacı, dava dilekçesini hazırlarken tüm taleplerini eksiksiz ve açık bir şekilde bildirmek zorundadır” diyerek, ısla hakkının sınırlandırılmasının temelini attı. Bu yaklaşım, davanın başından itibaren tarafların sorumluluğunu artırarak, sürecin şeffaflığını ve hızını korumayı amaçlıyor. Ayrıca, karar Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne de atıfta bulunarak, sonradan eklenen hususların sözleşmeye aykırı olabileceğini vurguladı.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile uyum
Kararda, “Kısmen ıslah yoluyla yeni bir hususun davaya eklenmesi, sözleşmenin adil yargılanma hakkını zedeleyebilir” ifadesi yer aldı. Bu bağlamda, Avrupa İnsan Hakları normlarıyla uyumlu bir adım atıldığı belirtildi.
Uygulamadaki etkileri
Kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte, avukatlar ve davacılar dilekçe hazırlarken daha titiz davranmak zorunda kalacak. İlk başvuru aşamasında eksik kalan talepler, dava sürecinde yeniden gündeme getirilemeyecek. Bu durum, mahkemelerin iş yükünü azaltabilir ve davaların daha hızlı sonuçlanmasını sağlayabilir.
Öte yandan, bazı hukuk uzmanları, bu kararın davaların esnekliğini kısıtlayarak, özellikle karmaşık davalarda mağduriyet yaratabileceği konusunda uyarıda bulundu.
